إسحاق بن ابراهيم بن أبي الرشيد بن غانم الطائي السجاسي الفارسي
پيشگفتار 24
فرائد السلوك في فضائل الملوك ( فارسى )
نعم و مكارم شيم . خوذ جاوذانه مانذ و ابد الدهر پايدار خواهذ بوذ . » ص 75 و همنشينى پادشاه را با بزرگان اهل فضل و كمال متذكر شده است : « . . . كى پيوسته مجلس همايون خذاوند بابناء فضل غاص باشذ و باصحاب هنر محفوف » ص 76 . و پادشاه را مردى سخنشناس و سخنسنج دانسته است : « و خذاوند خود سره دانذ و نيكو شناسد كى من بنده در آرايش اين عروس چه مشاطگى زيبا كردهام و در جلوهء اين كريمه چه بدايع به كار برده . . . » ص 593 ازين گذشته در آخر هر باب چون از موضوع فراغت يافته است ، پادشاه را به داشتن خصلت موردنظر در آن باب بسى ستوده و گريزى استادانه به نام و القاب وى زده است و چون آوردن موارد دهگانه درين مقال با طناب ميانجامد ، بناچار به ذكر يكى از آنها بسنده آمد « . . . و اين فضيلت در ملوك حليتى شريف و زيورى نفيسست و سپاس و منت خذاى را كى نفس پاك و طبع مطهر پادشاه اسلام ملك الملوك . . . . ازبك بن محمد . . . . پيوسته بزيور عفت متزين بوذ و بحليه عصمت متحلى و از اوائل صباكى قواى شهوانى را غايت اضطراب باشذ و نفس را بمتلذذات و مشتهيات جسمانى ميلى قوى و التفاتى عظيم . تا الى يومنا هذا هرگز بهتك استار هيچ آفريده راضى نبود و در بدنام گردانيدن خاندان هيچ مسلمان سعى نپيوست و عفت و عصمت را رداى نفس خود ساخته و صلاح و عفاف را پيرايهء خلق خوذ كرده و هيچ آفريده بر عثرهى از عثرات او واقف نشد و هيچ ديذه بر زلتى از زلات او ديدهور نگشت . . . » ص 586 احوال مصنف نويسنده كتاب در تصنيف خود و در نسخههاى موجود از آن بهيچوجه متذكر نام و لقب و يا كنيهء خود نگرديده است تنها در قصيدهاى مدحيه درباره اتابك ازبك ، از تخلص خود بنام « شمس » ياد مىكند . خدايگانا « شمس » از پى مدايح تو * بگرد قطب هنر سالها مدار نهاد ص 79 اما چون درين دوره و در ميان شاعران تخلص شمس زياد است « فرهنگ سخنوران دكتر خيامپور ص 305 تا 308 و نيز تذكرهء روز روشن ص 431 تا 437 - فرهنگ دهخدا - تذكرههاى موجود - تاريخ ادبيات در ايران » به سختى مىتوان نويسنده كتاب را از ميان آنها ممتاز كرده ، بازشناخت . و كسى از اهل تحقيق نيز درينباره با استناد درست و بقطع و يقين سخنى نگفته است در كتاب « دربارهء نسخههاى خطى » نشريه كتابخانه مركزى دانشگاه تهران آمده است : « فرائد السلوك فى فضائل الملوك از اسحاق بن ابراهيم بن ابى الرشيد بن غانم الطائى السجاسى تأليف رجب 609 - رجب 610 براى اتابك ازبك در ده فصل . پاريس 758 - 759 . » 68